Dothlennak, Chin Miphun le Lungput By Rung Lian

Dothlennak, Chin Miphun le Lungput

“Zaangenlo cawlcanghnak phung hi upat tlaak cu a si ko nain ṭhatnak ngai ngai cu a hluhchuah kho lo. Minung lungput a ngei lomi mi sual hna uknak ṭha lo tu kha a feh ter.”

Hi bia hi 2012 kum in 2017 kum tiang Germany ram president a rak ṭuanmi Joachim Wilhelm Gauck nih a chimmi a si. Gauck hi president a rak ṭuan hlan ah Lutheran Khrihfabu ah pastor rian a rak ṭuan i nuhrin covo dirkamhnak kong zong ah biatak tein a rak cawlcangmi a si.

Russia nih Ukraine a luhhnawh bantuk in Germany ram hi luhhnawh sual ve hna seh law meithal kaa tlaih lai i ral pawl ka kah ve ko hna lai tiah Gauck nih a chim rih. Cu leng ah:“Mi ṭha lo hna hmaika ah hin kan khuk kan i bil awk a si lo…”“Zalonnak hi kan zapi tein kan kilven awk a si…”

(German ca ka rel khawh rih lo caah Google Translation in ka lehmi a si i a palhnak zong a um kho men. German ca a rel khomi hna ca ah comment box ah German holh in an ṭialmi capar ka thil chih).

Gauck bia nih hin khua a ka ruah ter.Kan ram zong ah hin ruru hranghrang ralkap uknak le zalonnak pahnih chung ah hin zei dah nan duh deuh tiah kan hal hna seh law zalonnak aa thimmi kan tam deuh ko lai dah. Asinain, zalonnak hmuhnak ding ah hin zei dah na tuah cang” tiah kan hal hna seh law bia leh awk a ngei lomi kan um pah men lai. Zalonnak cu kan duh i ralkap uknak cu kan duh bak lo nain dothlennak rian tu hi cu mi dang rian ah a chiami zong kan um kho men.

Dothlennak hi a ho rian hlei a si lo. Ralkap uknak a cohlanglomi hna le kan khua kan ram hi uknak phung ṭha le uktu ṭha hna ṭhithruainak tang ah um seh ti a duhmi hna vialte rian a si. Tuah khawhmi rian tu cu aa dang cio ko lai.

Asinain, kanmah ca ah siseh, kan tefa hna ca ah siseh zalonnak aa thimmi hna nih cun dothlennak lamthluan cung in kan i zuhphiah awk a si hrim hrim lo.

Pa Sang (a min taktak a si lo) hi amah pumpak in ṭha tein ka hngalhmi a si. Nai te ah khan sau lak te bia kan i ruah. CDF an rak dirhka in a rak i tel. Aa hliam ruang ah a tu cu aa din. A chimmi chung in ka hnak a ka doh ngaimi bia hna cu:

“CDF ah a lutmi hi khua chung i sifak santlai lo fale deuh kan si. Khua chung i bochan deuhmi hna nih hin kan telpi ve hna seh law tha a tho deuh hnga.”

“CDF ralkap hna nih khua chung i palhnak an tuah sual tik zong ah hin pulpit cung in chimhhrin lo in anmah pumpaak te hi chimhrin kho hna seh law a ṭha deuh hnga.”

Nai te ah a chimṭhanmi bia:“Nu le pa cheukhat cu mi dang kha ram ca ah i pe ding in an forh hna nain anmah fale nih ram ca ah i peek an i timh tik ah an sianh hna lo, an huam na lo in ram dang kal an fial hna…”

“Cheukhat ram dang ummi hna nih an i thawh i, Phaisa tampi kan thawh, CDF pawl hi san an tlai lo, an ral chia tuk tiah an ti tawn nain an chungkhat mino hna hna cu ram dang ah an laak cuahmah fawn hna…”

Pa Sang bia hi mizapi nih ruah setmat a phu ko.

Khua dang pakhat zong ah mah lung tho tein CDF a lutmi pakhat cu inn ah a tlung ta i a chungle nih an kir ter ti lo. Ram dang kalnak kan tuah piak lai an ti. Kan hnulei hrawnghrang ah khan mino pawl ram dang kal aa timmi hna kong zong a linsa ngai fawn.

Zalonnak ruah ah tuahmi dothlennak ah hin mah chungchuak fale le ṭale le farle hi teltum ter lo in hawi fale lawng khi rinh awk ṭha phun si seh law a ho hmanh nih an fale le an unau hna khi an siang cio hrim hrim hna lai lo.

Ruru hranghrang ralkap uknak tang ah zei bantuk nun poh in kan nung ko lai ti tu ah cun fale thloh zong ah zei ṭi awk dah a ṭha. Cu ti si ṭung lo i ruru hranghrang ralkap uknak kan duh ṭung lo ah cun kan fale zong hi an lung a thawh ko ah cun dothlennak ah hin tel ter ve ding a si ko tiah ka ruah. Lungthawhnak a ngei lomi le a ngamh ve hrat lomi hna cu hneek phung zong a si ve fawn lo.

Dothlennak khua caan a hung sau deuh. A thimi, kutke a bulmi le thong thlakmi an tlawm ti lo. Khua mi hna zong Kawl ralkap nih lung hrinh ah cun zei tik caan poh ah tlaih le khih an si. Upadi a um ti lo. Kawl ralkap kaa chung chuak bia poh ‘upadi’ a si timi chan kha kan phan ṭhan ko.

Tuanbia cauk chung kong cu um rih seh, Newin chan le Saw Maung in Than Swe te bantuk ralkap pawl uknak tang i a rak ṭhangmi hna nih cun ralkap uknak ruang ah zei tluk in dah minung si man a um lo le hawi hnu ah kan i thlai ti cu an hmuhton dih cio cang ko lai. Nitlak lei ram pawl he kan i thlau ning cu chia rih u sih law, ramri aa pehmi kan unau hna umnak Mizoram hmanh zalonnak le thinlung ralṭhatnak kong ah kan tluk naisai hna lo.

Tutan zong ah hin ralkap uknak tuan ah tei khawh lo sual ah cun Ne Win le Than Swe te chan bantuk khan, an palh zong ah cipkhap ti ngam lo in tol i sim chan kha kan phan ṭhan ko lai. Kan fale hi an lu cu a nung sawk ko lai. Kawl ralkap kut tang cozah zung ah rian an tlai men ko lai. Asinain, zalonnak le minung si man tu cu an thih hlan an tem kho ti lai lo. Cu cu, Ne Win chan in Than Swe chan tiang khua a rak sami poh nih kan hmuhtonmi a si ko.

Cucaah, tu tan ah hin cun thim ding lam phun 2 lawng a um:

1. Ruru hranghrang ralkap uknak hi kan doh lai maw?

Cu a sio ah,

2. Ruru hranghrang ralkap uknak hi doh lo in an kut tang ah nunnak thaw te kan chuah khawh ko ah cun zei bantuk sining i kan um zong ah a poi lo ti in dah kan i chit lai?

Kan i chit ko lai ti ah cun zei ti awk a ṭha lo. Minung cu mah le duhmi cio thimnak nawl a ngeimi kan si. Sual i phawt awk zong a ṭha hnga lo.

Asinain, ruru hranghrang ralkap uknak kan duh lo ah cun kan chung chuak fale nih dothlennak ah tel an duh tik ah kan thloh hna awk a si lo.

Zalonnak hmuh duh ruah ah dothlennak tuah tik ah hin thisen le mitthli hna hi hrial awk a ṭhami an si lo. Asinain, “Zalonnak cu tuahsernak thawng lawng in tlam a tling.”credt -A Ruang, 15/07/2022

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*